Θα ήθελες να μας πεις λίγα λόγια για εσένα και τη ζωή σου;

Καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω όποιο άτομο αφιερώσει χρόνο για να διαβάσει τη συνέντευξη μου και ελπίζω να πάρει κάτι χρήσιμο από αυτή. Ονομάζομαι Μελανδίνου Μαρία και εργάζομαι ως ψυχολόγος & αφηγηματική θεραπεύτρια. Το γραφείο μου βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, από όπου κατάγομαι. Είμαι, επίσης, αναπληρώτρια γραμματέας στο Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρίας Αφηγηματικής Θεραπείας και Κοινοτικής Πρακτικής, μέσω της οποίας άτομα που έχουμε εκπαιδευτεί στη μέθοδο της αφηγηματικής, προσπαθούμε να γίνει ευρύτερα γνωστή στο ελληνικό κοινό και να αναδείξουμε τις δυνατότητες που έχει για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων.

Στην προσωπική μου ζωή έχω περάσει από πολλά διαφορετικά στάδια και αλλαγές, σε σημείο που αισθάνομαι ότι έχω ζήσει μερικές διαφορετικές ζωές σε αυτά τα 37 χρόνια που βρίσκομαι σε αυτό τον πλανήτη. Θα έλεγα ότι η αλλαγή και η ανάγκη να μάθω καινούρια πράγματα είναι κάτι που με χαρακτηρίζει περισσότερο από το να προσπαθήσω να δώσω κάποια σταθερά στοιχεία για εμένα.

Σε αυτή τη φάση της ζωής μου κατοικώ στη Θεσσαλονίκη μαζί με τον αγαπημένο μου γατούλη. Μετά από κάποιες προκλήσεις που πέρασα με την υγεία μου, οι οποίες δεν έχουν τελειώσει ακόμα, βρίσκομαι σε μία φάση ζωής όπου δεν είμαι ιδιαίτερα κοινωνική και τα χόμπι μου περιλαμβάνουν κυρίως πράγματα που μπορείς να κάνεις στο σπίτι, όπως το να παρακολουθώ σειρές και ταινίες και να παίζω παιχνίδια στον υπολογιστή. Επίσης, με ενδιαφέρει πολύ να ενημερώνομαι για δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε διάφορους τομείς, όπως για παράδειγμα στον τομέα των κοινωνικών ανισοτήτων, μέσα από τα λόγια των ίδιων των ατόμων που τις βιώνουν ή ατόμων που έχουν ασχοληθεί πολύ με το εκάστοτε θέμα.

Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς επαγγελματικά με τον τομέα της ψυχικής υγείας;

Ήταν μια απόφαση που πάρθηκε χωρίς πολλή σκέψη. Έχοντας σπουδάσει κάτι τελείως διαφορετικό, που εντέλει κατάλαβα ότι δεν ήθελα να ακολουθήσω επαγγελματικά, αναλογιζόμουν τι άλλο θα μπορούσα να κάνω. Μία επιλογή ήταν να δώσω κατατακτήριες για τη Σχολή Ψυχολογίας. Καθώς έριχνα μία πρώτη ματιά σε αυτά που έπρεπε να διαβάσω για τις κατατακτήριες, μου τράβηξαν τόσο πολύ το ενδιαφέρον, που ενώ αρχικά είχα ξεκινήσει να διαβάζω για την επόμενη χρονιά επειδή δεν είχα αρκετό χρόνο, με συνεπήρε τόσο πολύ που κατάφερα να περάσω την ίδια χρονιά. Έγιναν όλα τόσο γρήγορα που συνειδητοποίησα ότι θα ξεκινούσα μαθήματα τον επόμενο μήνα αφού βγήκαν τα αποτελέσματα, καθώς δεν ήξερα ότι με τις κατατακτήριες μπαίνεις απευθείας στο δεύτερο εξάμηνο σπουδών. Παρακολουθούσα τα μαθήματα της σχολής με τον ίδιο ενθουσιασμό που είχα όταν ξεκίνησα να διαβάζω για τις κατατακτήριες. Ο τομέας της ψυχολογίας περιλαμβάνει ένα πολύ μεγάλο εύρος θεμάτων, πολλά από τα οποία μου τράβηξαν το ενδιαφέρον και μου πρόσφεραν γνώσεις και κατανοήσεις τις οποίες μπορώ να χρησιμοποιήσω τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο.

«Αν πιστέψουμε ότι το πρόβλημα είμαστε εμείς και ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά με εμάς, τότε γίνεται πολύ δύσκολο να αναλάβουμε δράση. Για την ακρίβεια, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να αναλάβουμε δράση εναντίον του εαυτού μας.» David Denborough

Πότε και πώς ξεκινάει η ιστορία της επαφής σου με την αφηγηματική θεραπεία;

Γνώρισα την αφηγηματική θεραπεία καθαρά από θέμα τύχης, καθώς δεν είχε αναφερθεί καθόλου στο υπόλοιπο πρόγραμμα της σχολής ψυχολογίας. Την τελευταία χρονιά των σπουδών μου στην ψυχολογία παρακολούθησα ένα επιλεγόμενο μάθημα με τίτλο «Οικογενειακή θεραπεία», το οποίο δεν διδάσκεται κάθε χρόνο. Ενώ στα υπόλοιπα μαθήματα διδαχθήκαμε αρκετά για τις άλλες τρεις βασικές σχολές ψυχοθεραπείας (Ψυχαναλυτική, Προσωποκεντρική, Γνωστική-Συμπεριφορική), δεν είχαμε κάνει σχεδόν τίποτε για την τέταρτη σχολή που είναι η Οικογενειακή/Συστημική. 

Σε αυτό το μάθημα, μετά από τις εισαγωγικές γνώσεις για την Οικογενειακή/Συστημική κατεύθυνση, παρακολουθήσαμε διαλέξεις για κάποιες από τις μεθόδους που συμπεριλαμβάνονται σε αυτή, τις οποίες έκαναν άτομα που ειδικεύονται σε αυτές τις μεθόδους.  Η διάλεξη για την Αφηγηματική Θεραπεία έγινε από την Κασσάνδρα Πήτερσεν, η οποία ήταν και μετέπειτα διδάσκουσα μου στο Κέντρο Αφηγηματικής Ψυχοθεραπείας και Κοινοτικής Πρακτικής. Με ενθουσίασε ο τρόπος που λειτουργεί αυτή η μέθοδος και κράτησα τις περισσότερες σημειώσεις από οποιοδήποτε άλλο μάθημα είχα παρακολουθήσει μέχρι τότε στη σχολή! Δεν είμαι σίγουρη τι διαδρομή θα είχα ακολουθήσει αν δεν είχα παρακολουθήσει αυτό το μάθημα, αλλά μετά από αυτό ήμουν σίγουρη ότι ήθελα να εκπαιδευτώ στην Αφηγηματική Θεραπεία.

Τι αγαπάς στην αφηγηματική θεραπεία;

Ως άτομο που με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα και έχω ασχοληθεί αρκετά με κοινωνικά κινήματα, αυτό που με τράβηξε στη συστημική κατεύθυνση γενικότερα και ακόμη περισσότερο στην αφηγηματική θεραπεία είναι ότι δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα που βιώνουν τα άτομα ως ατομικά, αλλά τα παρατηρεί μέσα στα πλαίσια στα οποία δημιουργούνται. Αν προσπαθήσεις να τα εξετάσεις έξω από αυτά τα πλαίσια, χάνουν κάτι από το νόημα τους. Αποκρύπτεται η επίδραση που έχει το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο στη δημιουργία και την διαιώνιση τους.

Κάτι άλλο που μου αρέσει πολύ στην αφηγηματική είναι ο τρόπος που βλέπει τα άτομα, όχι ως προβλήματα, αλλά ως φορείς ιστοριών, ως συνδεδεμένα με άλλους ανθρώπους, ως άτομα με ικανότητες, γνώσεις, δεξιότητες και όνειρα, ικανά να ξεπεράσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και να χτίσουν μια ζωή πιο κοντά στις δικές τους επιθυμίες. Ως πολύπλευρα άτομα, φορείς πολλαπλών ιστοριών και όχι μίας μονοσήμαντης προβληματικής αφήγησης.

«Όταν οι κοινωνικές προσδοκίες διερευνηθούν λεπτομερώς, τα άτομα αποκτούν τη δυνατότητα να πάρουν αποφάσεις που συμβαδίζουν με τις αξίες και τις ελπίδες τους, αντί να υποκύπτουν στην πίεση να συμβαδίζουν με αυτές τις προσδοκίες.» Loretta Pederson

Θα ήθελες να μοιραστείς κάποια παραδείγματα καλών πρακτικών της αφηγηματικής θεραπείας που εφαρμόζεις στη δουλειά σου;

Λατρεύω τη θεωρία και τις τεχνικές της αφηγηματικής, όχι μόνο ως μεμονωμένες πρακτικές, αλλά για το συνολικό τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα άτομα και τις εμπειρίες τους. Αν πρέπει να ξεχωρίσω κάποιες πρακτικές και στοιχεία της αφηγηματικής, θα διαλέξω αρχικά το κομμάτι της περιέργειας. Η αφηγηματική ματιά μας διδάσκει να μην περνούμε τίποτε ως δεδομένο, αλλά να κάνουμε διευκρινιστικές ερωτήσεις ώστε να κατανοήσουμε πως βιώνει το άλλο άτομο τον κόσμο και τι μπορεί να έχει ξεφύγει από την αντίληψη του, το οποίο θα μπορούσε να το βοηθήσει να αντιμετωπίσει τα ζητήματα που το απασχολούν. Επιπλέον, με εκφράζει ιδιαίτερα ο σεβασμός και η αποδοχή που υπάρχει στον τρόπο που αντιμετωπίζονται στην αφηγηματική πρακτική τα άτομα και οι ιδιαιτερότητές τους, η οποία δεν προσπαθεί να τα χωρέσει μέσα σε ένα καλούπι, αλλά να τα βοηθήσει να βρουν τη δική τους φωνή και τη δική τους ξεχωριστή διαδρομή ζωής.

Μία τεχνική που έχω πάντα μέσα στην καρδιά μου είναι αυτή της αποδόμησης, γιατί συμβαδίζει με τον τρόπο που βλέπω κι εγώ τον κόσμο, προσπαθώντας να ανακαλύπτω και να κατανοώ τις αιτίες και την προέλευση των ιδεών που κυκλοφορούν γύρω μας, αντί να τις πέρνω ως δεδομένες. Επίσης, ο τρόπος που αντιμετωπίζει τη σύνδεση που υπάρχει μεταξύ των ανθρώπων, έχει διευρύνει τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τον κόσμο γύρω μου, κατανοώντας πόσο συνδεδεμένοι είμαστε στην πραγματικότητα μεταξύ μας. Τέλος, η πεποίθηση του Michael White, ενός από τους βασικούς δημιουργούς της αφηγηματικής πρακτικής, ότι κύριος σκοπός των ερωτήσεων μας είναι να δημιουργηθούν πιο πλούσιες ιστορίες, με βοηθά να αποφασίζω προς τα πού θα ήταν πιο χρήσιμο να κινηθούν οι ερωτήσεις μου. Πιστεύω ότι χωρίς αυτή την κατανόηση, η πρακτική μου θα ήταν πιο φτωχή.

Υπάρχουν συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες ή θέματα στα οποία προτιμάς να επικεντρώνεσαι στην πρακτική σου ως θεραπεύτρια;

Υπάρχουν κάποια θέματα που με ενδιαφέρουν περισσότερο και επιστημονικά και σαν άτομο, όπως κοινωνικά ζητήματα και ανισότητες και η σύνδεση σωματικής και ψυχικής υγείας, αλλά μέσα στο δωμάτιο θεραπείας δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο θέμα με το οποίο δουλεύω περισσότερο. Έτσι κι αλλιώς οι ζωές των ανθρώπων είναι τόσο πολύπλοκες και πολυδιάστατες, που ακόμη και σε ένα θέμα μόνο να επιλέξεις να επικεντρωθείς, αναγκαστικά θα ασχοληθείς και με τον υπόλοιπο πλούτο θεμάτων που απαρτίζουν τη ζωή ενός ατόμου.

«Κάθε φορά που ένα άτομο αποκτά μία καινούρια κατανόηση και αλλάζει η οπτική του πάνω σε κάποιο θέμα που το απασχολεί, την αισθάνομαι σαν μια μικρή νίκη μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο»

Υπήρξε κάποια δυνατή στιγμή στη δουλειά σου που δε θα την ξεχάσεις ποτέ και η οποία σε εμπνέει μέχρι και σήμερα να συνεχίζεις;

Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποια μοναδική στιγμή, όμως κάθε φορά που ένα άτομο αποκτά μία καινούρια κατανόηση και αλλάζει η οπτική του πάνω σε κάποιο θέμα που το απασχολεί, την αισθάνομαι σαν μια μικρή νίκη μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο και μου επιβεβαιώνει ότι αυτό που κάνουμε έχει αξία. Κάθε φορά που κάποιο άτομο με τη βοήθεια που λαμβάνει από τις συζητήσεις που κάνουμε, επιλέγει να δράσει διαφορετικά, να αντιμετωπίσει αυτά που το φοβίζουν, να κάνει μία επιλογή προς μία καινούρια κατεύθυνση με την ελπίδα μίας καλύτερης ζωής, μου δίνει δύναμη να συνεχίζω.

Υπάρχουν ψυχοθεραπευτές ή άλλοι επαγγελματίες που μέσω της δουλειάς τους και της ζωής τους σε έχουν εμπνεύσει ως άνθρωπο και ως θεραπεύτρια;

Είναι πάρα πολλά τα άτομα που έχω γνωρίσει μέσω της Αφηγηματικής, από εκπαιδεύτριες και συνεκπαιδευόμενους, ως συναδέλφισσες και άτομα που δουλεύουμε μαζί για να λύσουν τα προβλήματα τους, που με έχουν εμπνεύσει και έχω πάρει γνώσεις και καινούριες κατανοήσεις από αυτά.

Αλλά και εκτός αφηγηματικής, έχω πάρει πολλά από άτομα που έχω έρθει σε επαφή με αυτά είτε από κοντά είτε μέσω ίντερνετ είτε μέσα από το έργο τους. Τα άτομα που βγάζουν την αλήθεια τους προς τα έξω και δεν φοβούνται να κυνηγήσουν τα όνειρα τους και να παλέψουν για τις ιδέες που τα εκφράζουν, μου δίνουν δύναμη να ζω κι εγώ με βάση τη δική μου αλήθεια.

Η έμπνευση και η γνώση βρίσκεται παντού γύρω μας. Παρατηρώντας τη φύση, τα υπόλοιπα ζώα, διαβάζοντας, παρακολουθώντας καλλιτεχνικές δημιουργίες, προσπαθώντας να κατανοήσουμε τα βιώματα των άλλων ανθρώπων, ανοίγουν οι ορίζοντες μας και γίνεται ο κόσμος μας πιο πλούσιος.

«Οι μικρές καθημερινές πράξεις μας έχουν τη δυνατότητα να κάνουν τη ζωή μας και αυτές των γύρω μας καλύτερες ή χειρότερες και προσπαθώ καθημερινά η δική μου «ζυγαριά» να γέρνει προς το καλύτερες.»

Αν δεν είχες ασχοληθεί με την ψυχική υγεία, τότε πιθανότατα τι θα σε βρίσκαμε να κάνεις επαγγελματικά;

Δεν έχω την παραμικρή ιδέα! Επίπλέον, δεν μπορώ να είμαι σίγουρη ότι θα κάνω αυτό το επάγγελμα για πάντα ή έστω μόνο αυτό. Είμαι άνθρωπος που του αρέσουν πολύ οι αλλαγές και να αποκτά συνεχώς καινούριες γνώσεις, οπότε δεν ξέρω τι μου επιφυλάσσει το μέλλον. Όπως βρέθηκα κάποια στιγμή σχεδόν «τυχαία» στο χώρο της ψυχολογίας και μετά της αφηγηματικής, δεν ξέρω από τώρα ποιες άλλες διαδρομές μπορεί να βρεθούν στο δρόμο μου μελλοντικά.

Τέλος, θα ήθελες να μοιραστείς κάποια ιδέα ή κάποιο σκοπό που δίνει ξεχωριστό νόημα στην καθημερινότητά σου;

Ένας σκοπός που μου δίνει νόημα από αρκετά μικρή ηλικία είναι να προσπαθώ να κάνω αυτό τον κόσμο καλύτερο. Και όσο μεγαλώνω καταλαβαίνω ότι αυτό είναι κάτι που δεν χρειάζεται απαραίτητα μεγάλες πράξεις. Οι μικρές καθημερινές πράξεις μας έχουν τη δυνατότητα να κάνουν τη ζωή μας και αυτές των γύρω μας καλύτερες ή χειρότερες και προσπαθώ καθημερινά η δική μου «ζυγαριά» να γέρνει προς το καλύτερες. Είναι το πιο απλό που μπορούμε να κάνουμε ώστε η ποιότητα της ζωής μας συνολικά ως ανθρωπότητα να βελτιωθεί και αυτό είναι κάτι που όλοι οι άνθρωποι έχουμε τη δυνατότητα να επιδιώξουμε.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες για τη Μελανδίνου Μαρία πατώντας εδώ

• ShareΑντιγράφηκε στο πρόχειρο
• Facebook
• Threads
• Mail
• Print