Συνέντευξη του μήνα: Ιούλιος 2025

Νέννα Ελένη Οκέκε

Ψυχολόγος – Αφηγηματική Θεραπεύτρια

**Το κείμενο προέρχεται από απομαγνητοφώνηση προφορικής συνέντευξης την οποία μπορείτε να ακούσετε εδώ.

Θα ήθελες να μας πεις λίγα λόγια για εσένα και τη ζωή σου;

Είμαι ελληνο-νιγηριανή. Έχω μεγαλώσει το περισσότερο κομμάτι της ζωής μου στη Θεσσαλονίκη, το μεγαλύτερο μέρος των παιδικών μου χρόνων. Έρχομαι από μία μεγάλη οικογένεια. Πέρα από το ότι ήταν διαφορετική γιατί είχαμε το κομμάτι του πολυπολιτισμικού μέσα στην οικογένεια, είμαστε τέσσερα αδέρφια απλωμένα στον κόσμο και στις χώρες ανά διαστήματα.

Έκανα τις πρώτες σπουδές μου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μετά έφυγα στο εξωτερικό για αρκετά χρόνια. Πολύ ωραίες εμπειρίες, σε πολλές χώρες, σε πολλά διαφορετικά πλαίσια, για περίπου 8-10 χρόνια. Μέχρι που ξανά επέστρεψα στην Ελλάδα, στην Αθήνα αυτή τη φορά, για να ξεκινήσω το ψυχοθεραπευτικό κέντρο στο οποίο εργάζομαι τώρα.

Μου αρέσει πολύ το κομμάτι της άθλησης, μου αρέσει να κουνάω το σώμα μου. Μου αρέσει η μουσική. Μου αρέσει πολύ και η θάλασσα, ο ήλιος. Είναι ένας από τους λόγους που επέστρεψα στην Ελλάδα, το κομμάτι του ήλιου, για αυτό και μένω εκτός Αθήνας. Μένω δίπλα στη θάλασσα, είναι κάτι που με ηρεμεί πολύ, που με γαληνεύει. Έχω μεγάλα κομμάτια πνευματικότητας στη ζωή μου. Είναι μια ομπρέλα που πιάνει πολύ χώρο. Έχω και μία σκυλίτσα που τη λένε Πράνα.

Η Πράνα, η σκυλίτσα της Νέννας.

Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς επαγγελματικά με τον τομέα της ψυχικής υγείας;

Καμία φορά όταν με ρωτάει ο κόσμος γιατί έγινες ψυχολόγος αστειευόμενη λέω: «Γιατί τα παιδικά μου χρόνια». Αλλά όχι, για να απαντήσω στα σοβαρά, θεωρώ ότι είναι μία απάντηση που αλλάζει πολύ ανά διαστήματα. Οπότε θα δώσω την απάντηση που έχω στο εδώ και τώρα που θεωρώ ότι ήταν μία δική μου προσπάθεια να καταλάβω τον κόσμο μέσα από τα δικά μου βιώματα μεγαλώνοντας σαν μαύρο παιδί και μαύρη γυναίκα στην Ελλάδα και με μία νευροδιαφορετικότητα που εγώ κουβαλάω.

Σκεφτόμουν: «Για να μελετήσω, για να καταλάβω, για να μου βγάλει αυτό νόημα». Αλλά και μία έμφυτη ανάγκη που βγαίνει καμιά φορά να στηρίζω είτε εμένα είτε τους άλλους. Κάπως κούμπωσαν αρκετά ασυνείδητα θεωρώ στην αρχή. Δεν ήταν τόσο συνειδητές οι αποφάσεις. Πολλά χρόνια αργότερα άρχισα συνειδητά να μπαίνω στο κομμάτι γνωρίζοντας τους ρόλους που με έφεραν εδώ που είμαι σήμερα.

«Όπου διασταυρώνονται οι ανάγκες του κόσμου και τα ταλέντα σου, εκεί βρίσκεται η κλίση σου.» Αριστοτέλης (παράφραση)

Πότε και πώς ξεκινάει η ιστορία της επαφής σου με την αφηγηματική θεραπεία;

Η ιστορία της επαφής μου με την αφηγηματική ξεκινάει μαζί με το ταξίδι της επανασύνδεσης μου με την Ελλάδα. Έφυγα από την Ελλάδα μετά το προπτυχιακό μου για πρώτη φορά, το 2009. Ήμουν σε κάποιους οργανισμούς στη Νικαράγουα, επέστρεψα για το μεταπτυχιακό μου, ξαναέφυγα. Ήμουν στην Ισπανία, στην Αγγλία και στο Κατάρ για κάποια χρόνια. Οπότε επιστρέφοντας από το Κατάρ είχα αποφασίσει ότι θα έρθω στην Αθήνα για ένα διάστημα, το 2019.

Με έναν πολύ όμορφο τρόπο με φροντίζει καμιά φορά το σύμπαν. Είδα ένα post που μου είχε στείλει ο Αδάμ Χαρβάτης στο LinkedIn. Την αφηγηματική την είχα πολύ απλά ακουστά λόγω της εκπαίδευσης μου στη συστημική, ως ένα παιδί της συστημικής, τη μεταμοντέρνα εκδοχή της. Και είπα: «Γιατί όχι»; Μόλις είχα πρωτοέρθει στην Ελλάδα. Οπότε πολύ χαλαρά πήγα στο πρώτο εισαγωγικό σεμινάριο και αποφάσισα να κάνω και τα υπόλοιπα.

Τι αγαπάς στην αφηγηματική θεραπεία;

Νομίζω ένα από τα πράγματα που μου αρέσει περισσότερο στην αφηγηματική θεραπεία είναι ότι κάπως τη νιώθω ομπρέλα, τη νιώθω αγκαλιά, δεν μου φαίνεται καθόλου εργαλειακή προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία. Περισσότερο φιλοσοφία που μπορεί να αγκαλιάσει πολλά κομμάτια μέσα και έξω από το θεραπευτικό κομμάτι. Οπότε είναι μία μορφή και κατανόηση της θεραπείας και της ζωής που εμένα μου ταιριάζει πολύ αξιακά. Μερικές φορές ένιωθα σαν να μου βάζει λέξεις σε πράγματα που πολύ οργανικά μου συμβαίνουν και συμπεριφέρομαι έτσι σαν άνθρωπος.

Μου αρέσει ότι έχει χώρο αυτή η ομπρέλα, αυτή η αγκαλιά, για πολλά από κάτω. Χώρο με την έννοια του ότι εγώ προσωπικά σαν Νέννα νιώθω ότι η θεραπεία και η ψυχοθεραπεία γενικότερα είναι μία πολιτική πράξη. Σε άλλες μορφές ψυχοθεραπείας ή εκπαιδεύσεις που μπορεί να έχω κάνει δεν υπήρχε πάντα με τον τρόπο που εγώ είχα ανάγκη σαν θεραπεύτρια ο χώρος για αυτό το πολιτικό κομμάτι.

Με το πολιτικό δεν εννοώ με την έννοια των κομμάτων. Το εννοώ με την έννοια της πολιτικής πράξης, με την έννοια ότι ζούμε σε μία οργανωμένη κοινωνία που έχει συγκεκριμένα συστήματα και δυναμικές που επηρεάζουν τα άτομα μέσα σε αυτήν. Οπότε, όταν εγώ πάρω αυτό το άτομο και προσπαθήσω σε εισαγωγικά να το βγάλω για να το δω και να το εξετάσω, δεν θα μου βγάλει νόημα έξω από το context, όπως θα μου βγάλει μέσα στο context. Ένιωθα λοιπόν ότι η αφηγηματική από την αρχή δεν είχε την ανάγκη για αυτή την αποστείρωση του γύρω πλαισίου, αλλά δημιουργούσε πάρα πολύ χώρο όποιο και να ήταν αυτό το πλαίσιο.

Επειδή δουλεύω πολύ με κομμάτια της διαφορετικότητας, με κομμάτια φυλών, πολυπολιτισμικότητας μέσα στις οικογένειες, μέσα στα άτομα, με κομμάτια queerness, non monogamy, κομμάτια θρησκευτικότητας και πνευματικότητας, οι έννοιες της αφηγηματικής μου άφηναν χώρο, για να αφήσω κι εγώ χώρο μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο για ότι είναι αυτό, όλα τα πλαίσια αντικρουόμενα ή όχι, που έφερνε το άτομο. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα από τα αγαπημένα μου κομμάτια στην αφηγηματική. Τη νιώθω ομπρέλα, έχει χώρο.

Εικόνες του κέντρου που έχει δημιουργήσει και στο οποίο εργάζεται η Νέννα Οκέκε. Το κέντρο ονομάζεται Amna Holistic Psychology και βρίσκεται στο Χολαργό. Είναι μια ομάδα πέντε θεραπευτών: ψυχολόγοι, ψυχοθεραπευτές, coaches, ενεργειακοί θεραπευτές ή εναλλακτικοί θεραπευτές που δουλεύουν όλοι μαζί ή και το καθένα ξεχωριστά. Δουλεύουν online και δια ζώσης στο Χολαργό. Στο κέντρο γίνονται εκπαιδευτικά σεμινάρια κάποια ανοιχτά σε όλους και κάποια για ειδικούς ψυχικής υγείας. Τρέχουν συγκεκριμένες ομάδες και θεματικές, π.χ. η ομαδική ψυχοθεραπεία, η οποία τρέχει σταθερά. Είναι μία ομάδα πολύ διαφορετική, από πολλά διαφορετικά backgrounds, οπότε μπορούν να αγκαλιάσουν πολλές εμπειρίες. Η Νέννα είναι άνθρωπος και θεραπεύτρια που θεωρεί ότι ως ένα βαθμό είναι σημαντικό να μπορείς να δεις τον εαυτό σου στο θεραπευτό που έχεις απέναντι σου.

Βίντεο από το γραφείο της Νέννας

Τα άτομα με τα οποία συνεργάζεται η Νέννα στο Amna Holistic Psychology.

Θα ήθελες να μοιραστείς κάποια παραδείγματα καλών πρακτικών της αφηγηματικής θεραπείας που εφαρμόζεις στη δουλειά σου;

Σκέφτομαι ότι ένα από τα κομμάτια που τα νιώθω πολύ κοντά μου στην αφηγηματική πρακτική έχει να κάνει με τα αξιακά κομμάτια. Το πως καμιά φορά μέσα από τα εργαλεία της αφηγηματικής είναι σαν να υπάρχει ένα κόσκινο ώστε να μπορέσει να αφαιρεθεί το επίπεδο του περιεχομένου και να φτάσεις στην αξία σου, στο τι είναι εκεί αυτό που προσβάλλεται, στο τι υπάρχει εκεί.

Όπως και νιώθω μια γλύκα στο φλερτ του απόν αλλά υπονοούμενο. Είναι κάτι που και μέσα και έξω από το θεραπευτικό δωμάτιο, αν αρχίσεις να το παρατηρείς, το βλέπεις συνέχεια. Είναι κομμάτι της ανθρώπινης επικοινωνίας και το λατρεύω. Όχι γιατί «Α έλα να το βρούμε», αυτό είναι εκεί. Έχει μία γλυκάδα φλερτ για εμένα. Εντός και εκτός του θεραπευτικού δωματίου.

Θα έλεγα ότι είναι μία από τις αγαπημένες μου πρακτικές, δεν είναι πρακτική από μόνη της, ένας τρόπος κατανόησης της επικοινωνίας και του τι είναι αυτό που επικοινωνείται. Και πως αυτό που τελικά υπονοείται μπορεί να έρθει μπροστά, μπορεί να επανασυγγραφεί, μπορεί να νοηματοδοτηθεί, μπορεί να πλαισιωθεί με πάρα πολλούς τρόπους, ώστε να μετακινηθούν οι αφηγήσεις με τρόπο που να ταιριάζει πιθανόν παραπάνω ή να είναι πιο βοηθητικό για το άτομο ή για μένα.

Υπάρχουν συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες ή θέματα στα οποία προτιμάς να επικεντρώνεσαι στην πρακτική σου ως θεραπεύτρια;

Έχω κάνει αρκετούς κύκλους σαν θεραπεύτρια. Τώρα είμαι κοντά στα 18 χρόνια δουλειάς ως ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια. Οπότε κάτι που έχω παρατηρήσει γενικότερα είναι η τάση μου να μετακινούμαι και σαν άνθρωπος και σαν θεραπεύτρια.

Δηλαδή έχω ξεκινήσει από κομμάτια που αφορούσαν περισσότερο την εξελικτική ψυχολογία των παιδιών, τη νευροδιαφορετικότητα. Πέρασα στο να κάνω ειδικεύσεις όσον αφορά την κοινωνική και κλινική ψυχολογία των εξαρτήσεων και να βρίσκομαι μέσα σε προγράμματα απεξάρτησης. Έπειτα πέρασα στο εφηβικό κομμάτι, μετά πάλι στους ενήλικες, μετά στο Κατάρ ήμουν πάλι στην κλινική περισσότερο με παιδιά, με ψυχομετρικά τεστ κλπ. Τα τελευταία 5-6 χρόνια δουλεύω κυρίως με ενήλικες πάλι σε αυτή τη φάση.

Οπότε είναι κάτι που μετακινείται το target group των θεραπευόμενων γενικότερα, άρα και οι προσεγγίσεις και τα εργαλεία που χρησιμοποιώ. Στη φάση που βρίσκομαι τώρα, τα τελευταία περίπου ίσως 10 χρόνια, ασχολούμαι αρκετά και το γραφείο μας βλέπει αρκετά θεραπευόμενα που να τους απασχολούν θέματα γύρω από την ταυτότητα τους: κομμάτια φυλής, κομμάτια νευροδιαφορετικότητας, αρκετά κομμάτια του πως μπορώ να ενσωματώσω την πνευματικότητα μου στη μοντέρνα ζωή μου που μοιάζει ότι δεν χωράει ή κομμάτια θρησκευτικά που μπορεί να φέρνει ο κόσμος, κομμάτια queerness.

Ένα κομμάτι της πρακτικής μου ασχολείται περισσότερο με πράγματα που εξωτερικά μπορεί να μοιάζουν λίγο περισσότερο με κλινικά σε συνεργασία με κάποιους συναδέλφους ψυχιάτρους.

Στα πλαίσια εκεί που συναντάται το σώμα και η ψυχοθεραπεία, δημιουργήθηκε ένα βιβλίο το οποίο εκδόθηκε πρόπερσι, το 2023, το οποίο έχει γράψει η Νέννα Οκέκε και το έχει εικονογραφήσει η Μαρία Κουτσανοπούλου, από τις εκδόσεις Phosphorus Books.

Λέγεται «Καποέιρα, μια ιστορία για γενναίους», είναι για παιδιά και για μεγάλους και πραγματεύεται κομμάτια της διαφορετικότητας, της αντίστασης και της επιμονής.

Άρθρο: Η εικόνα του μαύρου παιδιού στο σύγχρονο ελληνικό παιδικό βιβλίο

Υπήρξε κάποια δυνατή στιγμή στη δουλειά σου που δε θα την ξεχάσεις ποτέ και η οποία σε εμπνέει μέχρι και σήμερα να συνεχίζεις;

Η αλήθεια μου είναι όχι, αλλά όχι ότι δεν έχουν υπάρξει δυνατές στιγμές. Έχουν υπάρξει πολύ δυνατές στιγμές με πολύ σεβασμό και ταπεινότητα μπροστά σε αυτό που βλέπεις καμιά φορά να εξελίσσεται στο θεραπευτικό δωμάτιο ή που μπορεί από το εξωτερικό μου μάτι να μοιάζουν πιο δραματικές ή πιο μεταμορφωτικές, αλλά δεν τις κρατάω ως τέτοιες. Νιώθω ότι παίρνει από την ομορφιά τους, όχι μόνο γιατί η μνήμη μου είναι ιδιαίτερη και δουλεύει με τον τρόπο που δουλεύει, αλλά είναι αρκετά στο εδώ και τώρα μου όσον αφορά αυτά τα κομμάτια.

Οπότε θα πω ότι έχω μοιραστεί πάρα πολύ πολύτιμες, μεταμορφωτικές στιγμές με τα άτομα στο δωμάτιο θεραπείας που συνδιαμορφώναμε πράγματα με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο και κάθε μικρό κομματάκι είτε περισσότερο φαντασμαγορικό είτε μικρότερο θεωρώ ότι κάπως με έχει χτίσει ως άτομο και ως θεραπεύτρια σήμερα. Δεν αξιολογώ κάτι ως πιο σημαντικό ή λιγότερο σημαντικό και τα περισσότερα από αυτά με έχουν ακουμπήσει και συνεχίζουν να με ακουμπάνε με κάποιον τρόπο.

Υπάρχουν ψυχοθεραπευτές ή άλλοι επαγγελματίες που μέσω της δουλειάς τους και της ζωής τους σε έχουν εμπνεύσει ως άνθρωπο και ως θεραπεύτρια;

Ναι. Προσωπικά να εξομολογηθώ ότι είναι και μία από τις δυσκολίες μου στη ζωή γενικότερα, το να βρίσκω άτομα από τα οποία αντλώ έμπνευση. Όχι γιατί δεν υπάρχουν άτομα που είναι άξια έμπνευσης. Εγώ σαν Νέννα δεν συνδέομαι πολύ συχνά αρκετά με τα πλαίσια μου, με την έννοια του να μπορώ να δω τον εαυτό μου στον άλλον. Αλλά έχουν υπάρξει θεραπευτά που με έχουν βοηθήσει και με βοηθάνε και με εμπνέουν είτε τα γνωρίζω είτε όχι είτε μέσα από βιβλία είτε μέσα από εκπαιδεύσεις.

Κάνοντας μια βόλτα στο timeline το δικό μου, στα πρώτα μου ξεκινήματα που μερικά πράγματα ήταν πολύ πιο άγουρα, πάντα κρατάω πολύ κοντά στην καρδιά μου έναν από τους καθηγητές μου ο οποίος μου είχε πει κάτι πριν φύγω. Όντας σε ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο μέσα στην ακαδημαϊκή ψυχολογία, εγώ είχα ανάγκη να εξερευνήσω και τα υπόλοιπα πλαίσια, κάτι για το οποίο μπορεί να μην υπήρχε πάντα πολύ χώρος. Οπότε είχα την ανάγκη να κάνω τα πράγματα διαφορετικά ή να παίρνω άλλες αποφάσεις. Ποτέ δεν με σταμάτησε κανένας, αλλά καμιά φορά δεν νιώθεις ότι σε ενθαρρύνουν για να το κάνεις αυτό.

Οπότε φεύγοντας την πρώτη φορά από την Ελλάδα πήγαινα να κάνω μία εκπαίδευση η οποία πήγαινε σε εισαγωγικά κόντρα με τις εκπαιδεύσεις μου μέχρι τότε. Αυτός ο καθηγητής μου είπε «Να πας και να διαβάσεις πολύ γιατί πριν απορρίψουμε το οτιδήποτε έχει πολύ μεγάλη σημασία να το έχουμε μελετήσει και να το έχουμε καταλάβει». Είναι κάτι που κουβαλάω πάντα πολύ μαζί μου, ακόμη κι αν σε πολλά άλλα μπορεί να διαφωνούμε ή να μην έχουμε συναντηθεί με το συγκεκριμένο άνθρωπο, έχω πολύ σεβασμό για αυτόν.

Από εκεί και πέρα είχα επόπτες από πάρα πολλές κατευθύνσεις δηλαδή δεν ήταν απαραίτητα από κατευθύνσεις παραπλήσιες με τις δικές μου που με έχουν εμπνεύσει. Συστημικούς, αφηγηματικούς, παλιούς δικούς μου θεραπευτές ψυχοδυναμικούς, πολλούς οικογενειακούς θεραπευτές. Τώρα είμαι σε μία φάση που η θεραπεία ζεύγους και οι ομάδες πιάνουν αρκετό χώρο της πρακτικής μου, οπότε παρακολουθώ συγκεκριμένους συστημικούς θεραπευτές της βόρειας Ισπανίας, που είναι από τους founders της συστημικής.

Και μέσα στα κομμάτια της αφηγηματικής είχα πάρει πολλά. Ήταν και τέτοιο το πλαίσιο, στο δεύτερο έτος μας ή ακόμα από τα μισά του πρώτου, είχαμε πέσει μέσα στον covid. Μετά είχε έρθει η δολοφονία του George Floyd, κάτι που εμένα με είχε ταρακουνήσει πολύ και σε προσωπικό και σε θεραπευτικό επίπεδο.

Οπότε διαβάσματα και κομμάτια μέσα στην αφηγηματική, σεμινάρια που είχαμε κάνει με την Poh όσον αφορά αυτή την πρόσκληση του slow down, που είναι κάτι που δεν μου έρχεται απαραίτητα οργανικά πάντα σαν άνθρωπος, δηλαδή βρίσκω μια ηρεμία στο γρήγορο. Ανά διαστήματα, μου έφεραν και μου φέρνουν πολύ έμπνευση και στήριξη.

“Αν έχεις έρθει εδώ για να με βοηθήσεις, χάνεις το χρόνο σου. Αλλά αν έχεις έρθει επειδή η χειραφέτηση σου είναι συνδεδεμένη με τη δική μου, ας συνεργαστούμε.” Lila Watson

Αν δεν είχες ασχοληθεί με την ψυχική υγεία, τότε πιθανότατα τι θα σε βρίσκαμε να κάνεις επαγγελματικά;

Λογικά θα ήμουν αθλήτρια. Ήταν ένα από τα δύο. Όταν έδινα πανελλήνιες ήμουν στο αθλητικό σχολείο και ήμουν από τα παιδιά που δεν περίμενε κανείς ότι θα περάσω κάπου, κάπως αποφάσισα στο τέλος της τρίτης λυκείου να διαβάσω παραπάνω. Η οικογένεια μου, συγκεκριμένα η μεγάλη μου αδερφή που τότε σπούδαζε στην Κρήτη, όταν έκανα το μηχανογραφικό έβαζα ΤΕΦΑΑ και μου λέει: «Δεν βάζεις και ψυχολογία;». Ο μπαμπάς μου πάντα μου έλεγε να γίνεις ψυχολόγος, εγώ ήθελα να παίζω βόλεϊ για πάντα και το έβαλα γιατί δεν θεωρούσα ότι θα περνούσα. Κι όμως ήταν αρκετά τα μόρια και πέρασα. Ναι θεωρώ ότι αν δεν ήμουν ψυχολόγος κάτι στον αθλητισμό θα έκανα.

Αθλούμαι από παιδάκι. Γενικότερα ήταν θεωρώ ένας τρόπος που είχα και ακόμη έχω να ρυθμίζω το νευρικό μου σύστημα και το συναίσθημα μου. Με πολύ σεβασμό απέναντι στο κάθε φυσικό σώμα και στο κορμί. Ξεκίνησα από μικρή. Ήμουν το παιδί που θα αράζαμε στον καναπέ κι εγώ θα ήμουν ανάποδα, με το κεφάλι κάτω και τα πόδια πάνω. Οπότε μας πήγαινε η μαμά από μικρά. Έχω κάνει διάφορα αθλήματα.

Κάποια στιγμή στο γυμνάσιο ξεκίνησα να παίζω βόλεϊ επαγγελματικά και μέχρι λίγο πριν το τέλος του λυκείου έπαιζα σε μία ομάδα που ήταν Α2-Α1 τότε στη Θεσσαλονίκη, όπου οι γονείς μου αποφάσισαν ότι φτάνει τόσο με τη μπάλα, πρέπει να διαβάσεις, οπότε και σταμάτησα για μερικά χρόνια.

Μετά μπήκα στο κομμάτι των πολεμικών τεχνών και της Καποέιρα για πολλά χρόνια μέχρι και σήμερα. Το οποίο έχει και το κομμάτι το πολιτισμικό, έχει το κομμάτι της μαυρότητας, έχει το κομμάτι της μουσικής, της κουλτούρας, όλου του αφρο-βραζιλιάνικου που μου κάλυπτε πολλά δικά μου κομμάτια. Είναι μία από τις αγάπες μου και μορφές ψυχοθεραπείας μου, όπως λέω πάντα, η Καποέιρα.

Νιώθω κάπως ότι είναι μία γέφυρα η κίνηση, όχι απαραίτητα κάποιο συγκεκριμένο άθλημα. Δεν έχει πολύ σημασία για εμένα τι θα κάνεις. Είναι μία γέφυρα ανάμεσα σε εσένα και τις σκέψεις σου, το συναίσθημα σου, το τι είναι ιερό για σένα. Κάπως ενώνει και όταν το ξεχνάμε είναι όλα λίγο πιο δύσκολα, παγώνουν.

«Όταν μοιραζόμαστε ιστορίες, γίνονται κομμάτι της συλλογικής μνήμης. Η θεραπεία διαδραματίζεται στο χώρο που υπάρχει ανάμεσα μας.»

Τέλος, θα ήθελες να μοιραστείς κάποια ιδέα ή κάποιο σκοπό που δίνει ξεχωριστό νόημα στην καθημερινότητά σου;

Θα διαλέξω την έννοια της κοινότητας, που είναι και πολύ κοντά στην αφηγηματική πρακτική και πολύ κοντά στη δική μου ψυχούλα και ανάγκη. Η συνειδητοποίηση του υπάρχω ανάμεσα, του τι σημαίνει να ανήκω ή όχι. Η συνειδητοποίηση ότι μπορώ να βρεθώ σε πολλές διαφορετικές κοινότητες.

Δεν μιλάω για ομάδα, μιλάω για κοινότητα, μιλάω για μοίρασμα αξιών, εμπειριών, στο τώρα ή στο παρελθόν, από τώρα ή διαγενεαλογικά, ό,τι είναι αυτό. Θεωρώ ότι έχει μαγεία, ότι έχει θεραπεία, ότι πολύ μεγάλο κομμάτι της δυσκολίας των ανθρώπων που βλέπουμε σήμερα στα θεραπευτικά δωμάτια έρχεται από την εξατομίκευση που έχουμε δει μέσα από τα κομμάτια του καπιταλισμού, του νεοφιλελευθερισμού, της πατριαρχίας. Ότι πολλές από τις δύσκολες εμπειρίες και αφηγήσεις των ατόμων βρίσκουν αγκαλιά, μαλακώνουν και βρίσκουν θεραπεία, δύναμη και επανασυγγραφή μέσα σε αυτό το όλο, μέσα στην κοινότητα, μέσα σε μία ομάδα που σε ένα σημαντικό βαθμό μπορεί να είναι ασφαλής.

Κι αυτό το κουβαλάω, είναι κάτι που από πολύ μικρούλα το έμαθα, είναι κομμάτια αξιακά της οικογένειας μου. Μεγάλωσα με το να έρχονται νιγηριανοί άνθρωποι και να μένουν στο σπίτι μας. Δεν εννοώ αδέρφια ή ξαδέρφια του μπαμπά μου. Άνθρωποι της κοινότητας που μπορεί να μην τους είχαμε ξαναδεί ποτέ, οι οποίοι θα έρχονταν στο σπίτι και θα έμεναν για ένα διάστημα μέχρι να πατήσουν στα πόδια τους και είτε να μείνουν στην Ελλάδα είτε να πάνε σε άλλη χώρα.

Κοινότητες γυναικών, κοινότητες queer ατόμων, νευροδιαφορετικών ατόμων, κοινότητες αθλητισμού, ανθρώπους που απλά τους αρέσει το ίδιο πράγμα, δεν έχει σημασία. Νιώθω ότι η ομάδα έχει μαγεία. Ειδικά και με όλα αυτά που βιώνουμε σε κοινωνικο-πολιτικό πλαίσιο τα τελευταία χρόνια, το μαζί θεωρώ ότι ίσως να είναι η λύση.

Οπότε αυτό παίρνω μαζί μου κι εγώ στην καθημερινότητα μου. Ζω με μία σχεσιακή αναρχία, δηλαδή όλες τις σχέσεις μου τις τιμώ με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο, δεν υπάρχει κλασική ιεραρχία και το νιώθω κάτι πολύ κοινοτικό, κάτι πολύ δικό μου και κάτι που ελπίζω να αρχίσουμε να βλέπουμε παραπάνω και εντός και εκτός της ψυχολογίας και της ψυχοθεραπείας.